ERGENLİK DÖNEMİNDE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK

Çocuklarımızın yetişkinliğe geçiş dönemleri olan ergenlik nasıl bir dönemdir?
Çocuğumuz hızlı bir şekilde büyüyor. 13-14'lü yaşlara geldi. Fiziksel ve psikolojik açıdan hızlı bir büyüme dönemine girdi. Sadece dersleri ile ilgilenen, okuluna gidip gelen, sözümüzden pek çıkmayan çocuğumuz gitti. Onun yerine hayatının merkezine arkadaşlarını koymuş, bizden epeyce uzaklaşmış kendisi ile çok aşırı ilgili derslerden ve okuldan uzaklaşmış, öğrenci olduğunu dahi unutmuş bir çocuk geldi. Genelde 7. ve 8. sınıfa kadar başarılı giden okul hayatı, birden bozulmaya başlıyor. Bozulan sadece çocuğumuzun okul başarısı değil, bunun yanında tutum ve davranışları da değişti. Daha hırçın, daha asi, söz dinlemeyen ve hayatı ile ilgili tüm kararları kendi vermek isteyen ve tavsiyelere öfkelenen bir çocuk oldu. Ailelerin söylediği bu sözleri çok sık duyuyoruz.
Evet çocuğunuz artık ergenlik döneminde ve inanın ki kafası çok karışık. Yeni vücuduna, yeni yaşam tarzına ve erişkinlerin dünyasına uyum sağlayabilmek için zorlanıyor. Bir erişkin fiziğine ulaşan kızınız ya da oğlunuz aslında daha 15, 16 ya da 17 yaşında. Hızla büyüyen fiziğine kendisi bile yetişemiyor. Kendisini psikolojik olarak hazırlamaya çalışıyor bu yeni dünyaya. Bu yaş döneminde ergenler kendilerini dünyanın merkezinde görüyorlar. Kendi duygu,düşünce ve davranışlarına o kadar odaklanmış durumdalar ki, etraflarında olan biten onları çok fazla ilgilendirmiyor. Onların şahsi sorunları herkesin sorunundan daha önemli ve daha büyük.
Ergenlik döneminde bizi ve çocuğumuzu bekleyen tehlikeler nelerdir?

Bu dönemde en sık yaşanan sıkıntılı durumlar; ergenin aileden çok uzaklaşması, akademik başarısındaki düşüş ve yanlış arkadaş seçimleridir.
Bu yaş döneminde çocuklarına karşı doğru tutumlar göstermeyen ailelerde çocukla ebeveynlerin arası çok açılmakta ve çocuk, ailelerin kontrolünden çıkmaktadır. Aile egemenliğinden ve rehberliğinden uzaklaşmak isteyen, kendisini bir yere, bir gruba ait hissetmek isteyen genç, bu sosyal ortamı arkadaş gruplarında bulmaktadır.
Derslere ve okula olan ilgisizlikle akademik başarıda şiddetli düşüşler devam etmekte ve bu konuda başarısız olacağını düşünen ve özgüveni düşen genç okul hayatından daha çok uzaklaşmaktadır.
Bu dönemde kendini değersiz bulan, takdir edilme, birey olma ve hayatına kendi kurallarını koyma ihtiyacı içinde olan genci yanlış arkadaş gruplarına dahil olma, alkol ve madde kullanımı gibi tehlikeler beklemektedir.
Bu dönemde ne gibi önlemler almalıyız?

Çocuklarımızın en zorlu ve fırtınalı dönemi olan ergenlikte onlara ulaşmakta, destekleyici sıcak bir iletişim kurmakta güçlük çekiyorsak, Çocuklarımızda zamanla geçeceği düşünülen kızgınlık ve öfke nöbetleri artarak devam ediyorsa,Çocuğumuz sürekli endişeli, gergin, bezgin ve mutsuzsa,
Çocuğumuzla birlikte bir uzmana gidip ergenlik dönemindeki çocuğumuz için öncelikle aile danışmanlığı ve ergen için de psikolojik destek almalıyız. Bence bu dönemde aile danışmanlığı çok önemli bir yardım. Çünkü gencin tüm hayatını beraber geçirdiği ailesiyle iletişiminin güçlendirilmesi ve düzeltilmesi gerekiyor. Bu konuda da ailelere büyük iş düşüyor. Aileler bu dönemi yanlış tutumlarla, daha otoriter davranarak ya da telkin ve nasihatlarla atlatmaya çalışmaktadır. "Biz de yaşadık geçer" diye düşünmekte ve sorunları hafife almaktadırlar.
Kendi çocukluğumuzu, gençliğimizi çocuklarımıza anlatmak yerine, enerjimizi bugünün gençlerini anlamaya harcarsak, inanın ki çocuklarımıza daha faydalı oluruz.
Bize başvuran ailelere; "ergenlik döneminde nasıl davranmalı ve neler yapmalıyız" konusunda ipuçları vermeye çalışıyoruz. Danışanlarımın büyük bir çoğunluğunu oluşturan ergenlerle psikoterapi? Böyle bir dönemi ve sorunları sadece kendisinin yaşadığını düşünen ve çaresizlik içinde olan gençlere önce kısaca ergenliğin nasıl bir dönem olduğu hakkında bilgi veriyoruz.
İçinde; telkin, tavsiye ya da nasihatin olmadığı, farkındalığın ön planda olduğu bir konuşma tedavisi uyguluyoruz.

Gençlerimizin çocukluktan başlayarak, aile, arkadaş, okul, öğretmen ve sosyal ilişkilerini, geçmişte yaşadıkları olayları beraberce irdeliyoruz. Gencin hayatında fark ettiğimiz sorunları onlara da fark ettirmeye çalışıyoruz.
Ergenin hayatında neleri değiştirir, geliştirir ya da düzeltirsek bu sorunları aşabileceğimize beraberce bakıyoruz. Uzman bir göz onların hayatına ayna tutmaya çalışıyor.
Yaşadıkları sorun ve başarısızlıklardan ders almalarına, deneyim kazanmalarına, hatalarını tekrarlamamalarına yardımcı olmaya çalışıyoruz.
Kendilerini ve potansiyellerini tanımada onlara yardımcı oluyoruz. Kişilik ve potansiyellerine uygun hedef ve rota belirlemelerine, meslek seçimlerine dair kararlar almalarına rehberlik ediyoruz.
Onlara yaşamlarından sorumlu olduklarını ve yaşam planlarının yaratıcısı olduklarını hatırlatıyoruz. Birey olmanın, kendi değer ölçülerini yaratmanın ve tüm bunları yaparken de topluma ve aileye sırtını çevirmemenin yollarını beraberce bulmaya çalışıyoruz.
Herkese mutlu bir yaşam dileğiyle...

İsmail Sönmez
Psikolojik Danışman